Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

De Weg naar Santiago


  1. Algemeen
  2. Het begin van de weg
  3. Ontdekking van het graf
  4. Het begin van de pelgrimstocht
  5. Consolidatie van de weg naar Compostela
  6. De neergang van de Weg
  7. De Wegen naar Santiago de Compostela in Frankrijk
  8. De wegen naar Santiago op het schiereiland
  9. Andere routes in Europa
  10. Heiligen en voorrechten
  11. De schelp als symbool
  12. De weg vandaag
  13. Herbergen
  14. Het paspoort van de pelgrim
  15. De compostela of Compostelana
  16. Finisterre

1. Algemeen

De Weg naar Santiago is een route die pelgrims uit Spanje en uit de rest van Europa gaan om de stad Santiago de Compostela te bereiken. Hier vereren zij de relikwieën van Santiago el Mayor. Tijdens de middeleeuwen was het hier erg druk om dan tijdens de volgende eeuwen langzamerhand in de vergetelheid te vervallen. Maar nu, tijdens de moderne tijd is er een hernieuwde populariteit waar te nemen. 



De weg naar Santiago is door de Unesco op de lijst van het Werelderfgoed gezet en van de Rad van Europa kreeg de weg de eretitel “De langste Straat van Europa”.

2. Het begin van de weg

De vroege geschiedenis tijdens het Romeinse Spanje van de eredienst in Santiago zijn onbekend maar het lijkt er op dat in 814 zich er hier relikwieën bevonden van de apostel. Op het einde van de achtste eeuw strekte het christendom zich over gans Europa uit en tijdens de negende eeuw kwam de stroom pelgrims goed op gang door de culturele contacten tussen de Europese naties.

3. Ontdekking van het graf

De Kastiliaanse naam "Santiago" is in het Gallego “Sant Iago” en in het latijn “Sanctus Iacobus”.

De oorsprong van de eredienst in Santiago blijft in de duisternis van de tijden gehuld. Op het einde van de achtste eeuw verspreidde zich in het noordwesten van het Iberische schiereiland de legende van Santiago el Mayor. Hij zou in de streek begraven zijn na de evangelisatie die hij hier deed. Acht eeuwen na de dood van de apostel, in het jaar 813, zag de kluizenaar Pelayo of Paio een ster boven het bos van Libredón.

Hij zei dit tegen Teodomiro, bisschop van Iria Flavia. Beiden gingen zij naar het bos en in het dichte struikgewas ontdekten zij een oude kapel waar zich een begraafplaats uit de Romeinse periode bevond. De ontdekking van het graf viel samen met de vlucht van de christenen die naar het Asturisch koninkrijk kwamen om er verder hun geloof te kunnen belijden.

Alfonso II el Casto, Koning van Asturië, reisde met zijn hof naar deze plaats en hij werd daardoor de eerste pelgrim uit de geschiedenis. Hij liet er een kleine kerk bouwen en dit nieuws verspreidde zich snel, Daarna werd het graf van Santiago geopenbaard.

4. Het begin van de pelgrimstocht

Door de ontdekking van de relikwieën van de apostel in ongeveer 813 en met de goedkeuring van Karel de Grote die zijn grenzen verdedigde tegen de invasies van de Moren groeide Compostela uit tot een pelgrimsoord.

Vanaf het midden van de twaalfde eeuw begonnen er grote aantallen pelgrims naar dit oord te komen. Veel sneller verspreidde het nieuws zich over het ganse christelijke Europa en de pelgrims kwamen naar deze plaats die toen nog Campus Stellae noemde, een naam die later veranderd werd in Compostela.

Menéndez Pidal denkt dat in een zekere wijze de Moorse leider Al-Mansur met de groei van zijn internationale faam kan beschouwd worden als de grote aanstichter van de Weg.

Sterker nog, de herhaalde aanvallen van Al-Mansur op de Spaanse christelijke koninkrijken waren van die aard dat zij de monniken van de benedictijner abdij van Cluny zeer bezorgd maakten en die abdij was op dat moment het belangrijkste christelijke oord van het Europese christendom.

Religieuzen die met Cluny verbonden waren vervaardigden de Codex Calixtinus (Códice calixtino). De geschiedenis van de weg naar Compostela is onlosmakelijk verbonden met de Spaanse koningen die de weg zoveel mogelijk trachten te begunstigen door de bouw en de verdediging van een netwerk van abdijen in het noorden van Spanje en in de onmiddellijke nabijheid van de Weg. Deze politiek drukte ook de wens van de Spaanse koningen uit dat zij het christelijke isolement wilden doorbreken door middel van dynastieke, culturele en religieuze banden.


Veel van die eerste pelgrims kwamen uit Europese regio's die men kon beschouwen als pioniers in het gebruik van nieuwe religieuze muziek. Onder hen waren er pelgrims uit het noorden en het centrale gedeelte van Frankrijk zoals Chartres en Tours. Zij konden al luisteren naar de muziek die men beschouwde als het echte legaat van paus Gregorius.

Eenmaal de pelgrims, met een verschillende achtergrond, het Spaanse grondgebied betraden en zij verenigd waren op dezelfde weg en zij tijdens een stop aan een abdij met elkaar spraken ontdekten zij, niet zonder nostalgie er een liturgie die een samen brengend element was tegen de aanhangers van Allah die op dat moment een groot deel van het Spaanse grondgebied bezetten.

In deze abdijen keek men met achterdocht naar deze pelgrims die op weg waren naar Campus Stellae. Op de weg was de voornaamste vijand van de Spaanse ritus ingevoerd. Naar aanleiding van deze gebeurtenissen werd er volgens de wens van Alfonso VI, de plaatselijke ritus afgeschaft en hij werd vervangen door de romaanse liturgie.

5. Consolidatie van de weg naar Compostela

Het aantal pelgrims steeg enorm vanaf het begin van de tiende eeuw toen de Europese bevolking het isolement verbrak waarin zij gedurende eeuwen geleefd hadden. De eerste contacten gebeurden onder een religieuze achtergrond.

Rome, Jeruzalem en Santiago de Compostela waren de belangrijkste bestemmingen. De kruisvaarders en de maritieme steden openden de weg naar naar Jeruzalem. De koningen van Navarra, Aragón, Castilla en León maakten de reis naar Santiago gemakkelijker door de bouw van bruggen, het herstel van de wegen en de bouw van ziekenhuizen.

Jaren later, door het apostolische karakter van zijn kerk en door de verzamelde rijkdom dankzij de pelgrims liet de toenmalige bisschop Diego Gelmírez toe om zijn diocees om te vormen tot de zetel van een aartsbisschop.

6. De neergang van de Weg

Vanaf de veertiende eeuw kwamen er grote sociale omwentelingen in Europa en die hadden hun weerslag op het aantal pelgrims dat naar Compostela kwamen.

Voor een ander deel had de “Herovering” van de rest van Spanje de volledige economische en bestuurlijke aandacht van de koningen en de Weg verloor zijn pracht van de voorbije eeuwen.

Het Chisma van 1378 verdeelde de christelijke wereld en ook tijdens de vijftiende eeuw verbeterde de toestand niet, het oude continent werd geplaagd door oorlogen, honger, pest, misoogsten, droogtes, …..

7. De Wegen naar Santiago de Compostela in Frankrijk

Hoewel de wegen naar Compostela zeer talrijk zijn is er een die de ultieme weg geworden is. Het is de Franse Weg, (camino francés). Alle wegen doorheen Frankrijk sloten aan bij deze vier oude wegen:

  • via Turonensis (vanaf Parijs via Tours)
  • via Lemovicensis (vanaf Vézelay via Limoges) 
  • via Podiensis (vanaf Puy-en-Velay en daar komt hij samen met via Gebennensis die vertrekt in Genève) 
  • via Tolosana (vanaf Arles via Toulouse)

In Spanje begint men in de havens van Somport (vía tolosana) of van Roncesvalles (Navarra). De reizigers richten zich op Puente la Reina (Navarra) en zij passeren in de eerste plaats via Jaca (Huesca), Sangüesa (Navarra) en Monreal (Navarra) en via Pamplona in de tweede plaats.

Verenigd in Puente la Reina vervolgen de pelgrims hun weg via Estella, Monjardín, Logroño (La Rioja), Nájera, Santo Domingo de la Calzada, Redecilla del Camino, Belorado, Villafranca Montes de Oca en Burgos. In deze laatste plaats komt hij samen met de kleinere weg vanaf Bayonne (Frankrijk) Tolosa (Guipúzcoa), Vitoria, Miranda de Ebro en Briviesca.

De etappes die vertrekken in Burgos gaan via Castrojeriz, Frómista, Carrión de los Condes, Sahagún en León. In León kiezen een aantal pelgrims voor de weg naar Oviedo (Asturië) om er de weg te vervolgen naar San Salvador. Langs de weg bouwde men kerken en ziekenhuizen die gewijd zijn aan Santiago.

Camino de Santiago Francés

  • Afkomstig: de aftakking via Navarro van San Juan de Pie de Puerto (Saint Jean Pie-de-Port, Frankrijk), de aftakking via Aragon van Urdos (Frankrijk)
  • Oorsprong: de aftakking van Navarro Roncesvalles; de aftakking Aragon Somport (Canfranc, Huesca) 
  • Einde: Santiago de Compostela 
  • Loop door de provincies: Navarra, La Rioja, Burgos, Palencia, León, Lugo en La Coruña.

8. De wegen naar Santiago op het schiereiland

Doorheen de eeuwen zijn er een groot aantal wegen naar Santiago gekomen Hierna volgen er een aantal die georganiseerd zijn volgens geografie, op historische gronden of op recent gebruik.
Ik ga hierna de namen van de routes in het Spaans meegeven, als men meer informatie nodig heeft zal dit volgens mij gemakkelijk terug te vinden zijn.

A. De wegen van Santiago in Galicië

Camino de Santiago Portugués del Interior

  • Oorsprong: Verín (Orense).
  • Einde: Santiago de Compostela (La Coruña). 
  • Afstand tot Santiago: 143 km 
  • Plaatsen op de weg: Orense, Silleda (Pontevedra).

Camino de Santiago Portugués de la Costa

  • Oorsprong: La Guardia (Pontevedra), Goyán (Pontevedra) en Tuy (Pontevedra)
  • Einde: Santiago de Compostela (La Coruña). 
  • Afstand tot Santiago: vanaf La Guardia: 95 km; vanaf Goyán: 132 km; vanaf Tuy: 107 km 
  • Plaatsen op de weg: Vigo (Pontevedra), Pontevedra, Padrón (La Coruña) .

Camino de Santiago de la Ría de Arosa

  • Oorsprong: Aguiño (La Coruña) en El Grove (Pontevedra).
  • Einde: Padrón (La Coruña), 
  • Afstand tot Santiago: vanaf Aguiño: 72 km; vanaf El Grove: 86 km 
  • Plaatsen op de weg: Rianjo, Cambados (Pontevedra), Villagarcía de Arosa (Pontevedra). 

Camino de Santiago de los Ingleses

  • Oorsprong: Ferrol (La Coruña) y La Coruña.
  • Einde: Santiago de Compostela (La Coruña). 
  • Afstand tot Santiago: vanaf Ferrol: 95 km; vanaf La Coruña: 81 km 
  • Plaatsen op de weg: Betanzos (La Coruña), .

Camino de Santiago a Finisterre

  • Oorsprong: Santiago de Compostela (La Coruña).
  • Einde: Finisterre (La Coruña). 
  • Afstand tot Santiago: 99 km 
  • Plaatsen op de weg: Finisterre (La Coruña).

B. Caminos de Santiago uit Frankrijk

Camino de Santiago Francés

  • Oorsprong: Roncesvalles (Navarra).
  • Einde: Santiago de Compostela (La Coruña). 
  • Afstand tot Santiago: 760 km. 
  • Plaatsen op de weg: Pamplona, Puente la Reina , Estella, Logroño, Nájera, Santo Domingo de la Calzada, Belorado, Burgos, Castrojeriz, Frómista, Carrión de los Condes, Sahagún, León, Astorga, Villafranca del Bierzo, Ponferrada, Cebreiro, Triacastela, Sarria, Portomarín, Palas de Rey, Arzúa.

Camino de Santiago Aragonés

  • Oorsprong: Puerto de Somport (Huesca).
  • Einde: Puente la Reina (Navarra). 
  • Afstand tot Santiago: 863 km. 
  • Plaatsen op de weg: Jaca, Sangüesa, Monreal, Puente la Reina.

C. Caminos de Santiago van het Noorden

Camino de Santiago de la Costa

  • Oorsprong: Irún (Guipúzcoa)
  • Einde: Arzúa 
  • Afstand tot Santiago: 839 km 
  • Plaatsen op de weg: Mondoñedo (Lugo), Luarca (Asturias), Oviedo (Asturias), Gijón (Asturias), Ribadesella (Asturias), Llanes (Asturias), Santillana del Mar (Cantabria), Santander (Cantabria), Laredo (Cantabria), Sestao (Vizcaya), Baracaldo (Vizcaya), Bilbao (Vizcaya),Guernica (Vizcaya) , Zarauz (Guipúzcoa), San Sebastián (Guipúzcoa).

Camino de Santiago Primitivo

  • Oorsprong: Oviedo (Asturias)
  • Einde: Palas de Rey (Lugo). 
  • Afstand tot Santiago: 336 km 
  • Plaatsen op de weg: Lugo, Tineo (Asturias).

Camino de Santiago Real

  • Oorsprong: León.
  • Einde: Oviedo (Asturias). 
  • Afstand tot Santiago: 460 km 
  • Plaatsen op de weg: Arbas del Puerto (León), Pola de Lena (Asturias), Mieres (Asturias),

Camino de Santiago Vasco del Interior

  • Oorsprong: Irún (Guipúzcoa)
  • Einde: Burgos (via Miranda de Ebro (Burgos) en Santo Domingo de la Calzada (La Rioja) (via Haro (La Rioja)) 
  • Afstand tot Santiago: via Miranda de Ebro: 744 km; via Haro: 762 km 
  • Plaatsen op de weg: Vitoria (Álava), Beasáin (Guipúzcoa), Tolosa (Guipúzcoa), Hernani (Guipúzcoa).

Camino de Santiago del Besaya

  • Oorsprong: Santander (Cantabria)
  • Einde: Carrión de los Condes (Palencia). 
  • Afstand tot Santiago: 562 km 
  • Plaatsen op de weg: Torrelavega (Cantabria), Los Corrales de Buelna (Cantabria), Reinosa (Cantabria), Aguilar de Campoo (Palencia)

Camino de Santiago Vadiniense

  • Oorsprong: San Vicente de la Barquera (Cantabria)
  • Einde: Mansilla de las Mulas (León) 
  • Afstand tot Santiago: 471 km 
  • Plaatsen op de weg: Potes (Cantabria), Riaño (León), Cistierna (León)

D. Caminos de Santiago van de Vía de la Plata

Camino de Santiago de la Plata

  • Oorsprong: Sevilla
  • Einde: Astorga (León) 
  • Afstand tot Santiago: 956 km 
  • Plaatsen op de weg: Zafra (Badajoz), Mérida (Badajoz), Cáceres, Plasencia (Cáceres), Béjar (Salamanca), Salamanca, Zamora, Benavente (Zamora).

Camino de Santiago Sanabrés

  • Oorsprong: Granja de Moreruela (Zamora).
  • Einde: Verín (Orense) of Orense (via Laza (Orense)) 
  • Afstand tot Santiago: via Verín: 368 km; via Laza: 383 km 
  • Plaatsen op de weg: Puebla de Sanabria (Zamora)

Camino de Santiago desde Badajoz

  • Oorsprong: Badajoz
  • Einde: Mérida (Badajoz) 
  • Afstand tot Santiago: 802 km 
  • Plaatsen op de weg: Montijo (Badajoz) l

Camino de Santiago desde Huelva por la Sierra

  • Oorsprong: Huelva
  • Einde: Zafra (Badajoz) 
  • Afstand tot Santiago: 1006 km 
  • Plaatsen op de weg: Moguer (Huelva), Valverde del Camino (Huelva), Jabugo (Huelva), Fregenal de la Sierra (Badajoz)

Camino de Santiago desde Huelva por las Marismas

  • Oorsprong: Huelva
  • Einde: Sevilla 
  • Afstand tot Santiago: 1074 km 
  • Plaatsen op de weg: Palos de la Frontera (Huelva), Almonte (Huelva), Coria del Río (Sevilla)

Camino de Santiago desde Algeciras

  • Oorsprong: Cádiz
  • Einde: Sevilla 
  • Afstand tot Santiago: 1088 km 
  • Plaatsen op de weg: Puerto Real (Cádiz), El Puerto de Santa María (Cádiz), Jerez de la Frontera (Cádiz).

Camino de Santiago desde Antequera

  • Oorsprong: Antequera (Málaga)
  • Einde: Sevilla 
  • Afstand tot Santiago: 1115 km 
  • Plaatsen op de weg: Osuna (Sevilla), Dos Hermanas (Sevilla),

E. Caminos de Santiago van de Ebro

Camino de Santiago del Ebro

  • Oorsprong: Tortosa (Tarragona)
  • Einde: Logroño (La Rioja). 
  • Afstand tot Santiago: 999 km 
  • Plaatsen op de weg: Calahorra (La Rioja), Tudela (Navarra), Ribaforada (Navarra), Zaragoza, Caspe (Zaragoza), .

Camino de Santiago de Teruel

  • Oorsprong: Castellón de la Plana.
  • Einde: Zaragoza. 
  • Afstand tot Santiago: 1117 km 
  • Plaatsen op de weg: Teruel, Cariñena (Zaragoza),

Camino de Santiago del Maestrazgo

  • Oorsprong: Castellón de la Plana
  • Einde: Pina de Ebro (Zaragoza) 
  • Afstand tot Santiago: 1082 km 
  • Plaatsen op de weg: Morella (Castellón), , Alcañiz (Teruel), .

F. Caminos de Santiago uit Castilla

Camino de Santiago de la Lana

  • Oorsprong: Valencia y desde Alicante (España)
  • Einde: Burgos 
  • Afstand tot Santiago: 1100 km 
  • Plaatsen op de weg: Manises (Valencia), Requena (Valencia), Cuenca, Santo Domingo de Silos (Burgos)

Camino de Santiago de Soria

  • Oorsprong: Gallur (Zaragoza).
  • Einde: Santo Domingo de Silos (Burgos). 
  • Afstand tot Santiago: 754 km 
  • Plaatsen op de weg: Tarazona (Zaragoza), Soria

Camino de Santiago de Madrid

  • Oorsprong: Madrid.
  • Einde: Sahagún (León), . 
  • Afstand tot Santiago: 699 km 
  • Plaatsen op de weg: Valladolid, Simancas (Valladolid), Coca (Segovia), Segovia, Colmenar Viejo (Madrid)

Caminos de Santiago Alcarreños

  • Oorsprong: Guadalajara.
  • Einde: Manzanares el Real (Madrid) of Riofrío del Llano (Guadalajara). 
  • Afstand tot Santiago: 725 km 
  • Plaatsen op de weg: Soto del Real (Madrid).

G. Caminos de Santiago uit Catalonië

Camino de Santiago Catalán: Ruta por Zaragoza

  • Oorsprong: Montserrat
  • Einde: Logroño 
  • Afstand tot Santiago: 1083 km 
  • Plaatsen op de weg: Montserrat, Igualada, La Panadella,Cervera, Tárrega, Lérida, Fraga, Bujaraloz, Zaragoza, Tudela, Alfaro, Calahorra, Logroño ]

Camino de Santiago Catalán: Ruta por Huesca

  • Oorsprong: Cervera (Lérida)
  • Einde: Santa Cruz de la Serós (Huesca) 
  • Afstand tot Santiago: 1066 km 
  • Plaatsen op de weg: Huesca, Monzón (Huesca), Balaguer (Lérida)

Camino de Santiago de Gerona

  • Oorsprong: La Junquera
  • Einde: Monasterio de Montserrat (Barcelona) 
  • Afstand tot Santiago: 1252 km 
  • Plaatsen op de weg: Figueras (Gerona), Gerona, Vic (Barcelona), Manresa (Barcelona)

Camino de Santiago vanaf Puigcerdá

  • Oorsprong: Puigcerdá
  • Einde: Lérida 
  • Afstand tot Santiago: 1126 km 
  • Plaatsen op de weg: Seo de Urgel, Balaguer (Lérida)

Camino de Santiago vanaf Viella

  • Oorsprong: Viella
  • Einde: Barbastro (Huesca) 
  • Afstand tot Santiago: 1065 km

Camino de Santiago vanaf Tarragona

  • Oorsprong: Tarragona
  • Einde: Lérida 
  • Afstand tot Santiago: 1038 km 
  • Plaatsen op de weg: Valls (Tarragona)

H. Caminos de Santiago van het zuidoosten en de Levante

Camino vanaf Alicante.

  • Oorsprong: Alicante
  • Einde: Benavente (Zamora), 
  • Afstand tot Santiago: 1051 km 
  • Plaatsen op de weg: El Rebolledo (Alicante), Orito (Alicante), Monforte del Cid (Alicante), Novelda (Alicante), Elda (Alicante), Sax (Alicante), Villena (Alicante), , Yecla (Murcia), Albacete, San Clemente (Cuenca), Toledo

Camino de Santiago, Camino de la Lana vanaf Alicante

  • Oorsprong: Alicante
  • Einde: Burgos 
  • Afstand tot Santiago: 1201 km 
  • Plaatsen op de weg: Elda (Alicante), Villena (Alicante), Almansa (Albacete).

Camino de Santiago Levantino vanaf Valencia

  • Oorsprong: Valencia
  • Einde: Zamora 
  • Afstand tot Santiago: 1118 km 
  • Plaatsen op de weg: Alcira (Valencia), Játiva (Valencia), Almansa (Albacete), , Albacete, Mora (Toledo), Toledo, Ávila, Medina del Campo (Valladolid), , Toro (Zamora),

Camino de Santiago vanaf Cartagena: Ruta del Azahar

  • Oorsprong: Cartagena (Murcia)
  • Einde: Albacete 
  • Afstand tot Santiago: 1139 km 
  • Plaatsen op de weg: Murcia, Cieza (Murcia), Hellín (Albacete)

I. Caminos de Santiago van de Mozárabische routes

Camino de Santiago Mozárabe

  • Oorsprong: Granada
  • Einde: Mérida (España) 
  • Afstand tot Santiago: 1129 km 
  • Plaatsen op de weg: Alcalá la Real (Jaén), Alcaudete (Jaén), Baena (Córdoba), Castro del Río (Córdoba), Córdoba, Hinojosa del Duque (Córdoba), Don Benito, Medellín (Badajoz)

Camino de Santiago Mozárabe via Toledo

  • Oorsprong: Córdoba en Alcaudete (Jaén).
  • Einde: Toledo 
  • Afstand tot Santiago: Desde Córdoba: 1023 km; desde Alcaudete: 1092 km 
  • Plaatsen op de weg: Jaén, Úbeda (Jaén), Baeza (Jaén), Puertollano (Ciudad Real)

Camino de Santiago vanaf Málaga

  • Oorsprong: Málaga
  • Einde: Baena (Córdoba) 
  • Afstand tot Santiago: 1166 km 
  • Plaatsen op de weg: Antequera (Málaga), Lucena (Córdoba), Cabra (Córdoba)

Camino de Santiago vanaf Almería

  • Oorsprong: Almería
  • Einde: Granada 
  • Afstand tot Santiago: 1284 km 
  • Plaatsen op de weg: Guadix (Granada)


9. Andere routes in Europa

A. Portugal

De pelgrims uit Portugal nemen de kustweg die loopt van het zuiden naar het noorden en die vertrekt in de Algarve.

Lagos, hoofdstad van de Algarve, is het beginpunt van de weg. Men kan de Arabische cultuur leren kennen in Alcácer do Sal en men vervolgt zijn weg door de vallei van de Taag, men gaat langs Setúbal, langs de hoofdstad van Portugal, Lissabon, de universiteitsstad Coímbra en langs Porto. Deze laatste stad is ook opgenomen op de lijst van het werelderfgoed. Op 50 km van de Spaanse grens vinden we Viana do Castelo, een van de meest interessante plaatsen op deze weg.


Het afscheid aan Portugal is in Valença do Miño. Daarna gaat het via Tuy, Pontevedra,. Caldas de Reyes en Padrón verder voordat men Santiago de Compostela bereikt.

Deze loopt via de volgende plaatsen: in Portugal: Coimbra - Porto - Vilarinho - Barcelos - Ponte de Lima - Rubiães - Valença do Minho. - plaatsen in Spanje (vanaf Tuy, 116 km):

  • Tuy - Porriño (16 km).
  • Porriño - Redondela (14 km). 
  • Redondela - Pontevedra (21 km). 
  • Pontevedra - Caldas de Reyes (22 km). 
  • Caldas de Reyes - Padrón (21 km). 
  • Padrón - Santiago (22 km).

B. Groot-Brittannië

Al vanaf de elfde eeuw gingen er Britse pelgrims op avontuur en zij trokken naar Santiago de Compostela. Deze weg is redelijk speciaal, hij bevat een gedeelte over zee en de pelgrims kwamen aan in Ferrol, in de provincie La Coruña.

De zee en de valleien kenmerken deze weg en men komt vervolgens in de historische stad Pontedeume, San Martiño de Tiobre, Betanzos, La Coruña om ten laatste aan te komen in Santiago.

C. Duitsland en Oostenrijk

De Duitsers uit het noorden en de pelgrims uit het midden en het noorden van Europa komen Frankrijk binnen door middel van de “camino lemovicense”. De Duitsers uit het zuiden , de Zwitsers, de Oostenrijkers en de pelgrims uit het oosten van Europsa (Bohemen, Moravia, Hongarije, Croatië...) komen via Zwitserland. In het midden van Europa is de weg een complex geheel en men moet de weg aanleggen zoals in Frankrijk of Zwitserland.

10. Heiligen en voorrechten

De weg heeft nieuwe heiligen en legendes van wonderen gemaakt. Een voorbeeld is Santo Domingo de la Calzada die zijn leven gegeven heeft om de pelgrims te dienen.

Een voorrecht dat verleend werd door Alejandro III bestaat uit het feit dat tijdens een jaar waarin 25 juli, de feestdag van Santiago el Mayor, op een zondag valt, men in de kerk van Cmpostela dezelfde gunsten kan verkrijgen als in Rome tijdens de heilige jaren.

Het is hier de oudste bul, het is de Regis aeterni en hij dateert uit 1179.

11. De schelp als symbool

Gedurende eeuwen is de schelp, die men enkel kan vinden op de kust van Galicië, het symbool van de Weg naar Santiago en van de pelgrims geweest.


Vroeger toen de pelgrims terug keerden naar hun thuisland namen zij als bewijs dat zij in Santiago geweest waren een schelp mee.

In Frankrijk en bij ons kent men nog altijd het gerecht Coquille Saint-Jacques, een verwijzing naar de weg naar Santiago.

12. De weg vandaag

Na de middeleeuwen verloor de weg zijn belangrijkheid. In het heilig jaar 1993 besloot de autonome regering van Galicië om de weg naast een religieus ook een toeristisch tintje te geven en deze campagne kreeg de naam Xacobeo 93.

Dankzij dit plan werden er werken langsheen de weg uitgevoerd en aan de infrastructuur voor de pelgrims werden ook de nodige verbeteringen aangebracht. Voor dit plan verkregen zij de medewerking van de andere autonome gebieden in Spanje waardoor de weg liep.

Vanaf dat moment werd de weg terug populairder en men deed de weg te voet, met de fiets of met het paard. Het was nu een religieuze, spirituele, sportieve, culturele en economische activiteit. De weg is aangegeven door middel van geschilderde gele pijlen, palen en andere signalen.


13. Herbergen

Tijdens de verschillende haltes in de dorpen langs de weg zijn er twee soorten herbergen:

  • Publieke: er zijn herbergen in elk dorp en in deze herbergen komen de pelgrims op de eerste plaats die alleen of in kleine groepen reizen en zij geven prioriteit aan minder validen, en vervolgens in deze volgorde aan voetgangers, ruiters, fietsers en ten laatste aan gebruikers van elk ander soort vervoer zoals auto's, autobussen, enz. Het netwerk van de herbergen van de regering kost 3 euro per pelgrim per nacht. Tot enkele jaren geleden was een overnachting gratis.
  • Private. De uitbaters zijn particulieren of verenigingen die normaal werken zonder winstbejag.

14. Het paspoort van de pelgrim

Het is een boekje dat men kan verkrijgen in sommige herbergen of kerken en in dat boekje moet men enkele keren per dag een stempel laten zetten als bewijs dat men de weg volgt.


Voor de pelgrim is het belangrijk omdat men met dit boekje toegang krijgt tot de herbergen.

Het is de gewoonte om een donatie te geven bij het verkrijgen van het boekje maar als men moeilijk aan het boekje geraakt zijn een stapeltje papier met daarop de stempels ook geldig als bewijs dat men de route daadwerkelijk afgelegd heeft.

15. De compostela of Compostelana

De compostela is een certificaat dat uitgegeven wordt door de kerkelijke overheid aan de pelgrims die hun bestemming bereikt hebben. Om dit certificaat te verkrijgen moet er een minimum afstand afgelegd zijn en die is momenteel 100 km voor voetgangers en 200 km voor fietsers of ruiters.
Hierna volgt de tekst in het latijn:

CAPITULUM hujus Almae Apostolicae et Metropolitanae Ecclesiae Compostellanae sigilli Altaris Beati Jacobi Apostoli custos, ut omnibus Fidelibus et Perigrinis ex toto terrarum Orbe, devotionis affectu vel voti cosa, ad limina Apostoli Nostri Hispaniarum Patroni ac Tutelaris SANCTI JACOBI convenientibus, authenticas visitationis litteras expediat, omnibus et singulis praesentes inspecturis, notum facit: Dnum/Dnam____(Naam in het latijn van de pelgrim)

Hoc sacratissimum Templum pietatis causa devote visitasse. In quorum fidem praesentes litteras, sigillo ejusdem Sanctae Ecclesiae munitas, ei confero.
Datum Compostellae die____(dag) mensis____(maand) anno Dni____ (jaar)Canonicus Deputatus pro Peregrinis
Secretarius Capitularis _______ (handtekening van de overheid)

Het paspoort van de pelgrim zal zorgvuldig onderzocht vooraleer het certificaat zal afgeleverd worden. Als er een stempel ontbreekt of  een missing in de datums kan genoeg zijn om het certificaat te weigeren.

De kerkelijke overheid van Santiago levert 100,000 certificaten per jaar af aan pelgrims uit 100 verschillende jaren.

16. Finisterre

Traditioneel gaan pelgrims die een grote afstand afgelegd hebben om in Santiago te komen nog enkele kilometers verder in westelijke richting om er het einde van de wereld te bereiken, een plaats die de Romeinen finis terrae noemden. Een aantal studies zeggen dat de “Weg naar Santiago” ook een christening was van de oude pre-romeinse volkeren van Ara Solis en dat dit in Finisterre ligt.

De oude bewoners van het schiereiland vereerden de zon en het wonder van de dood en de verrijzenis van Christus paste in dit plaatje. Tijdens de middeleeuwen gebruikte de christelijke ritus Christus als “het licht van de wereld”, "Ego sum lux mundi". Vandaag de dag is Finisterre het einde van de weg.

Gedurende eeuwen ontwikkelden zich in Finisterre een aantal reinigingsrituelen "ritos de purificación", die elk een grote symbolische waarde hadden. De meeste pelgrims deden drie rituelen:

  • Baden op het strand van Langosteira, aan de Costa de la Muerte. Dit is een symbolische reiniging van het lichaam. De pelgrim wast alle stof van zijn lichaam.
  • Verbranden van de kledij: met niets gaat men naar het nieuwe leven. 
  • Zonsondergang: symbool voor de dood en de verrijzenis, de dood van de zon in de zee en de opkomst van de zon de volgende dag.

Tijdens de laatste tien jaar heeft Finisterre zijn rol terug opgenomen als het einde van de wereld en elk jaar komen er meer en meer pelgrims naar hier om de symbolische rituelen uit te voeren.


Deze foto is het echte "einde van de wereld", hierna is er de oceaan.